W literaturze chińskiej istnieje tzw. Siedem klasyków militarnych. Jest to zbiór traktatów o wojskowości, napisanych przez różnych autorów w okresie starożytności. Wybó ksiąg został dokonany przez cesarza dynasti Song Shenzonga (宋神宗) w roku 1080.
|
Wǔ jīng qī shū (武經七書)
Siedem klasyków militarnych
Zbiór siedmiu starożytnych traktatów o wojskowości.
|
|
Od tego czasu stały się kanonem sztuki militarnej i były uwzględniane w encyklopediach. Znajomość tych dzieł była wymagana w karierze wojskowej. W przeciągu stuleci powstało wiele kompilacji bogatych w rozmaitej wartości komentarze.
Te siedem ksiąg to:
|
Tàigōng liù tāo ( 太公六韜)
Sześć strategii Księcia Tai, także znana jako 太公兵法 - Sztuka wojowania księcia Tai
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
Autorstwo tego traktatu przypisywane jest na wpół legendarnej postaci Jiang Ziya (Jiāng Zǐyá, 姜子牙), który był doradcą ostatniego z królów dynastii Shang (ok. XI w. p.n.e.)
|
Sīmǎ fǎ (司馬法)
Sposoby Sima
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
Sposoby Sima to traktat powstały w państwie Qi około IV w. p.n.e. Omawia nie tylko sprawy strategii i zarządania wojskiem, ale i inne, bardziej cywilne aspektów życia: polityki wewnętrznej, praw.
|
Sūnzǐ Bīngfǎ (孫子兵法)
Sztuka wojowania mistrza Sun
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
Opracowanie tutaj.
|
Wúzǐ (吳子)
Mistrz Wu, napisany przez Wú Qǐ 吳起.
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
Mistrz Wu to traktat napisany przez Qu Qi (zm. 381 p.n.e.). Traktat opisuje pięć przyczyn wojen: rządzę sławy, zysku, skumulowane zło moralne, niepokoje wewnętrzne i głód; opisuje także pięć rodzajów żołnierzy: prawy, silny, pewny, gwałtowny i buntowniczy. Traktat kładzie znaczny nacisk na wszechstronnie pojętą gotowość do wojny.
|
Wèi Liáozǐ (尉繚子)
Mistrz Wei Liao
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
Kwestia autorstwa jest niejasna. Jedyną historyczna wzmiankę o nim można znaleźć w Zapiskach Historyka Sima Qiana. Historyk wspomina Wei Liao jako doradca króla pańśtwa Qin Shi Huanga. Obecnie dysponujemy wersją traktatu odkrytą w 1972 roku w grobowcu pochodzącym z czasów dyastii Han. Co typowe, wersja ta jest w pewnych fragmentach nieco inna niż wersja będąca w obiegu wcześniej.
Wei Liao był bardziej teoretykiem niż taktykiem. W swoim traktacie prowadzi rozważania o struktórze współczesnych mu pańśtw feudalnych. Stwierdza między innymi, że ludność i uprawy są najważniejszą częścią zaplecza państwa i jako takie powinny być starannie pielęgnowane. Choć Wei Liao nie odnosi się wprost do nauk konfucjańskich, jego poglądy na temat sposobu rządzenia pańśtwem są zbieżne: władca winien kierować się cnotą i surowym prawem.
|
Huáng Shí gōng sān lüè
(黄石公三略)
Trzy strategie księcia Huang Shi
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
To dzieło przypisywane jest Jiang Ziya, autorowi Sześciu tajemnych nauk. Uważa sie jednak, że został on skompilowany przez późniejszych naśladowców księcia. Obecnie ustaliła się opinia, iż tekst powstał pod w środku panowania dynastii Han w szkole myśli Huang Lao.
Sam traktat podzielony jest na trzy części opisujące trzy rózne typy strategii, wedle ich ważkości: mamy więc strategir najważniejsze, strategie średnie, oraz strategie pomniejsze.
|
Táng Tàizōng Lǐ Wèi gōng wèn duì (唐太宗李衛公問對)
Tang Taizong i Li Wei zadają [nawzajem] pytania
Jeden z klasycznych traktatów militarnych
|
|
To zapis rozmowy między cesarzem Tang Taizongiem oraz słynnego generała LI Jinga. Obie postacie dyskutują na temat strategii i rozważają problemy związane z prowadzeniem wojen.
Wybrane cytaty ze "Sztuki wojny":
|
| Sun Tzu powiedział: Sztuka prowadzenia wojny jest najważniejsza dla istnienia państwa. To sprawa życia bądź śmierci, droga albo do bezpieczeństwa, albo do klęski. Tak więc winna być przedmiotem rozważań, i nie powinna być zaniedbywana. |
|
Sun Tzu said: The art of war is of vital importance to the State. It is a matter of life and death, a road either to safety or to ruin. Hence it is a subject of inquiry which can on no account be neglected. |
Tłumaczenia i teksty źródłowe:
|
Sztuka wojny w przekładzie Jarka Zawadzkiego bezpośrednio z języka chińskiego |
|
Sun Tzu - The Art of War - tłumaczenie na angielski dokonane przez Lionela Gilesa ze wszystkimi komentarzami |
|
Sun Zi - "The Art of War " - Czysty tekst angielski bez komentarzy |
|
Sun Zi - "Sztuka wojny" - Tekst z większością komentarzy |
|
孫子兵法 Tekst oryginalny (znaki tradycyjne) |
36 forteli (36 stratagems)
Jest to 36 zwięzłych przysłów, odnoszących się do wydarzeń historycznych, Ich sens odnosi się do sposobów postępowania nie tylko w czasie wojny, ale i życia codziennego.
Skrótowe omówienie forteli znajduje się tutaj.
Przykładowy fortel:
Oszukać Niebo aby przekroczyć morze
To fortel odwrócenia uwagi przeciwnika od rzeczywistego zamiaru lub działania.
Przykład: tak długo i często robić przygotowania do wojny,
aż przeciwnik przestanie traktować nas serio i właśnie wtedy zaatakować.
Książki o prowadzeniu wojny,
które warto przeczytać:
Alan & Heidi Toffler - Wojna i antywojna
Połaczenia do innych stron internetowych
związanych z historią, strategią i taktyką:
Wojny Napoleońskie - znakomity portal historyczny oraz forum.
Nowa Gildia Strategii i taktyki - wiele ciekawych artykułów i idei związanych z taktyką i strategią.
