W tym dokumencie: Sunzi i „Sztuka wojny” „36 taktyk”
Szkoła strategów, geneza „sztuki wojny” Książki i odnośniki

 

Chińska sztuka militarna
i historia chińskiej wojskowości

   W literaturze chińskiej istnieje tzw. Siedem klasyków militarnych. Jest to zbiór traktatów o wojskowości, napisanych przez różnych autorów w okresie starożytności. Wybór ksiąg został dokonany przez cesarza dynastii Song Shenzonga (宋神宗) w roku 1080.

Wǔ jīng qī shū (武經七書) Siedem klasyków militarnych Zbiór siedmiu starożytnych traktatów o wojskowości.

   Od tego czasu stały się kanonem sztuki militarnej i były uwzględniane w encyklopediach. Znajomość tych dzieł była wymagana w karierze wojskowej. W przeciągu stuleci powstało wiele kompilacji bogatych w rozmaitej wartości komentarze.

Te siedem ksiąg to:

Tàigōng liù tāo ( 太公六韜) Sześć strategii Księcia Tai, także znana jako 太公兵法 – Sztuka wojowania księcia Tai Jeden z klasycznych traktatów militarnych

   Autorstwo tego traktatu przypisywane jest na wpół legendarnej postaci Jiang Ziya (Jiāng Zǐyá, 姜子牙), który był doradcą ostatniego z królów dynastii Shang (ok. XI w. p.n.e.)

Sīmǎ fǎ (司馬法) Sposoby Sima Jeden z klasycznych traktatów militarnych

   Sposoby Sima to traktat powstały w państwie Qi około IV w. p.n.e. Omawia nie tylko sprawy strategii i zarządzania wojskiem, ale i inne, bardziej cywilne aspektów życia: polityki wewnętrznej, praw.

 

Sūnzǐ Bīngfǎ (孫子兵法) Sztuka wojowania mistrza Sun Jeden z klasycznych traktatów militarnych

Opracowanie tutaj.

 

Wúzǐ (吳子) Mistrz Wu, napisany przez Wú Qǐ 吳起. Jeden z klasycznych traktatów militarnych

   Mistrz Wu to traktat napisany przez Qu Qi (zm. 381 p.n.e.). Traktat opisuje pięć przyczyn wojen: rządzę sławy, zysku, skumulowane zło moralne, niepokoje wewnętrzne i głód; opisuje także pięć rodzajów żołnierzy: prawy, silny, pewny, gwałtowny i buntowniczy. Traktat kładzie znaczny nacisk na wszechstronnie pojętą gotowość do wojny.

 

Wèi Liáozǐ (尉繚子) Mistrz Wei Liao Jeden z klasycznych traktatów militarnych

Kwestia autorstwa jest niejasna. Jedyną historyczna wzmiankę o nim można znaleźć w Zapiskach Historyka Sima Qiana. Historyk wspomina Wei Liao jako doradca króla państwa Qin Shi Huanga. Obecnie dysponujemy wersją traktatu odkrytą w 1972 roku w grobowcu pochodzącym z czasów dynastii Han. Co typowe, wersja ta jest w pewnych fragmentach nieco inna niż wersja będąca w obiegu wcześniej.
   Wei Liao był bardziej teoretykiem niż taktykiem. W swoim traktacie prowadzi rozważania o strukturze współczesnych mu państw feudalnych. Stwierdza między innymi, że ludność i uprawy są najważniejszą częścią zaplecza państwa i jako takie powinny być starannie pielęgnowane. Choć Wei Liao nie odnosi się wprost do nauk konfucjańskich, jego poglądy na temat sposobu rządzenia państwem są zbieżne: władca winien kierować się cnotą i surowym prawem.

 

Huáng Shí gōng sān lüè (黄石公三略) Trzy strategie księcia Huang Shi Jeden z klasycznych traktatów militarnych

To dzieło przypisywane jest Jiang Ziya, autorowi Sześciu tajemnych nauk. Uważa się jednak, że został on skompilowany przez późniejszych naśladowców księcia. Obecnie ustaliła się opinia, iż tekst powstał pod w środku panowania dynastii Han w szkole myśli Huang Lao.

   Sam traktat podzielony jest na trzy części opisujące trzy różne typy strategii, wedle ich ważkości: mamy więc strategie najważniejsze, strategie średnie, oraz strategie pomniejsze.

 

Táng Tàizōng Lǐ Wèi gōng wèn duì (唐太宗李衛公問對) Tang Taizong i Li Wei zadają [nawzajem] pytania Jeden z klasycznych traktatów militarnych

  To zapis rozmowy między cesarzem Tang Taizongiem oraz słynnego generała Li Jinga. Obie postacie dyskutują na temat strategii i rozważają problemy związane z prowadzeniem wojen.

 

Wybrane cytaty ze Sztuki wojny

Sun Tzu powiedział: Sztuka prowadzenia wojny jest najważniejsza dla istnienia państwa. To sprawa życia bądź śmierci, droga albo do bezpieczeństwa, albo do klęski. Tak więc winna być przedmiotem rozważań, i nie powinna być zaniedbywana.		Sun Tzu said: The art of war is of vital importance to the State. It is a matter of life and death, a road either to safety or to ruin. Hence it is a subject of inquiry which can on no account be neglected.

Tłumaczenia i teksty źródłowe:

PDF	Sztuka wojny w przekładzie Jarka Zawadzkiego bezpośrednio z języka chińskiego
ZIP-TXT	Sun Tzu – The Art of War – tłumaczenie na angielski dokonane przez Lionela Gilesa ze wszystkimi komentarzami
PDF	Sun Zi – „The Art of War ” – Czysty tekst angielski bez komentarzy
PDF	Sun Zi – „Sztuka wojny” – Tekst z większością komentarzy
PDF	孫子兵法 Tekst oryginalny (znaki tradycyjne)

 

36 forteli (36 stratagems)

    Jest to 36 zwięzłych przysłów, odnoszących się do wydarzeń historycznych, Ich sens odnosi się do sposobów postępowania nie tylko w czasie wojny, ale i życia codziennego.
   Skrótowe omówienie forteli znajduje się tutaj.

Przykładowy fortel:

Oszukać Niebo aby przekroczyć morze
   To fortel odwrócenia uwagi przeciwnika od rzeczywistego zamiaru lub działania. Przykład: tak długo i często robić przygotowania do wojny, aż przeciwnik przestanie traktować nas serio i właśnie wtedy zaatakować.

 

Książki o prowadzeniu wojny,
które warto przeczytać:

Alan & Heidi Toffler – Wojna i antywojna

 

Połączenia do innych stron internetowych
związanych z historią, strategią i taktyką:

 

Wojny Napoleońskie – znakomity portal historyczny oraz forum.

Nowa Gildia Strategii i taktyki – wiele ciekawych artykułów i idei związanych z taktyką i strategią.