Bitwa przy Feishui

Féishŭi zhī zhàn (淝水之戰) Bitwa nad rzeką Fei Miejsce: okolice współcześnie nieistniejącej rzeki Fei, okolice miasta Lu'an (六安), prow. Anhui

   Bitwę nad rzeką Fei stoczono w roku 383. Mniej liczna armia Wschodniej Dynastii Jin pokonała siły Państwa Qin.
 

Tło historyczne

   Wcześniejsze Qin było w tamtym okresie w przededniu opanowania całości północnych terenów Chin i zwróciło swoją uwagę na południe, gdzie dominowała dynastia Jin.
W roku 382 król Fu Jian (苻堅) rozpoczął pierwszą kampanię zbrojną przeciw Wschodniej Dynastii Jin. Celem było ponowne zjednoczenie Chin po niemal 200 latach chaosu.
   Dwa lata później rozpoczął drugą kampanię, puściwszy na Jin armię liczącą około jeden milion żołnierzy. Kampania zakończyła się całkowitą porażką wojsk Qin.

Przed bitwą

   Gdy w Jin rozeszła się wieść o kolejnej kampanii przeciwnika z północy, zelektryzowało to cały kraj. Wojskami Jin dowodził wtedy generał Xie An (謝安). Uznał on, że najlepszą strategią będzie wyjście na spotkanie armii inwazyjnej. Pod dowódctwem Xie Ana zgromadzono armię 80 tysięcy żołnierzy. Była to armia zaprawiona w bojach i walcząca w obronie własnego terytorium. Czynnik ten okazał się mieć większe znaczenie niż przytłaczająca przewaga liczebna armii Qin. Armia ta, dowodzona przez generała Qin Qina, choć liczna, składała się z oddziałów pochodzących z wielu podbitych wcześniej przez Qin terytoriów. Dowódcy byli więc skłonni do zdrady i czekali na okazję do ucieczki, bądź buntu.
   Drugim niekorzystnym dla Qin czynnikiem było miejsce bitwy. Była to przeprawa przez nieistniejącą dziś rzekę Fei. Czynnik ten uniemożliwił Qin wykorzystanie swojej przytłaczającej przewagi liczebnej.
   Pierwsze spotkanie obu sił skończyło się porażką awangardy armii Qin. Idąca na przedzie wydzielona grupa 15 tysięcy żołnierzy została rozgromiona przez wojska Jin. Bitwa ta rozegrała się przy Bei Fu. Mimo tej porażki, wydatnie zmniejszającej morale armi, władca Qin nakazał przeć dalej.

Bitwa

   Obie armie stanęły naprzeciw siebie. Żadna z nich nie chciała jednak przeprawić się na stronę przeciwnika, gdyż na czas przeprawy była celem łątwym do ataku. Wtedy dowódca armii Jin posłużył się fortelem. Poprosili o to, by armia Qin cofnęła się i zrobiła tym manewrem miejsce dla armi Jin, co umożliwiłoby bitwę. W tym czasie armia Jin rozwinęła szyki, aby ukryć swoją ułamkową liczebność i sprawić wrażenie znacznie liczniejszej niż marne 80 tysięcy.
   Nadmiernie pewny siebie dowódca Qin zgodził się na ten manewr, ignorując porady swojego sztabu. W olbrzymiej armii zapanował chaos. Samo przemieszczenie tak ogromnej ilości żołnierzy powoduje zamieszanie. zostało ono spotęgowane przez plotki, mówiące o przewagach i sile wojsk Jin. W szeragach przestraszonych żołnierzy powstała panika. Miała dla siebie podatny grunt. Panikę wzmogły działania Zhu Xu (朱序), generała Jin, który pozorował wierność swojemu nowemu panu, jednak służył pomocą swojej dawnej ojczyźnie. To właśnie on wcześniej zalecił dowódcy armi Jin, aby zaatakował awangardę armi inwazyjnej. Teraz, przebywając na tyłach armi Qin, umiejętnie wszczął panikę, krzycząc, że armia Qin zostałą pokonana i dlatego właśnie padł rozkaz wycofania.
   Była to odważna, żeby nie powiedzieć besczelna taktyka. Odniosła jednak pełny sukces. Armia Qin całkowicie straciła rezon i wszyscy rzucili się do panicznej ucieczki. Armia Jin, będąc już po tej samej stronie rzeki, ruszyła w pościg.

Po bitwie

  Bitwę uważa się za jedną z najważniejszych starć w historii Chin. Klęska rosnącego w siłę Qin doprowadziła do rozpadu tego organizmu państwowego w chaosie wojny domowej. Gdyby Qin zwyciężyło, możliwe byłoby znaczne skrócenie czasów rozpadu Chin. Dopiero w roku 581 dynastia Sui doprowadziła do powstania silnego cesarstwa.