Dynastia Yuan
|
Yuán cháo (元朝)
Dynastia mongolska
władajaca Chinami 1279–1368 |
|
Mongołowie podbijają Chiny
Mongołowie pod wodzą Czyngis-Chana stopniowo podbili i zawładnęli Chinami. W 1215 roku zdobyli Pekin. Z czasem posuwali się na południe. W roku 1234 zawładnęli obszarem kontrolowanym przez Dynastię Jin.
W roku 1259, Kubilaj-Chan objął władzę w imperium mongolskim, by w siedem lat później przenieść jego stolicę do Pekinu. Było to przejawem procesu sinizowania administracji imperium. Mongołowie kontrolujący tereny chińskie stosunkowo szybko zmieniali swoje zwyczaje i obyczaje na chińskie.
W 1271 roku Kubilaj-Chan proklamował powstanie nowej dynastii Yuan. Osiem lat później, w roku 1279 dokonał on ostatecznego podboju ziem chińskich – zagarniając południowe rejony Chin będące pod władztwem dynastii Południowej Dynastii Song.
Panowanie mongolskie
Mongołowie nie tylko przejęli, ale i znacznie rozwinęli system administracji chińskiej. Choć w czasach ich panowania językiem urzędowym stał się język mongolski, a same rządy były twarde i bezwzględne, wiele aspektów życia było wolne od cienia despotyzmu. Działo się tak z religią. Rozkwitł buddyzm, który stał się religią państwową. Zezwolono na działalność misjonarzy chrześcijańskich.
Gospodarka
W czasach panowania Mongołów prowadzono intensywne prace nad systemem dróg i kanałów. Przywrócono do użytku Wielki Kanał. Rozwój handlu nie był powstrzymywany. Towary przesyłano zarówno wewnątrz imperium, jak i poza nim. Jedwabny szlak stał się rojny od karawan z towarami przewożonymi w obie strony.
Administracja ponadto wspierała tworzenie się drobnego rzemiosła, rozpowszechniło się też użycie pieniądza papierowego.
Polityka ludnościowa
Mongołowie prowadzili rygorystyczną politykę ludnościową. Ludność podzielono administracyjnie na cztery kategorie:
1. Mongołowie
2. Bezpośredni sojusznicy: Ujgurzy, Tybetańczycy, Persowie, Tangutowie, ludy tureckie i szereg pomniejszych nacji.
3. Chińczycy Han, Dżurdżeni i Kitanowie
4. „Cieszący się” najniższym statusem mieszkańcy południa.
W zależności od przynależności do konkretnej grupy, zmieniały się przysługujące prawa i przywileje oraz zmieniały obciążenia podatkowe. Mongołowie byli z podatków zwolnieni, a południowcy płacili podatek w wysokości aż 50%.
Obalenie dynastii Yuan
Zaprowadzenie wolności religijnych nie przysłużyło się trwałości imperium Yuanów. Ta wolność, połączona ze społecznym niezadowoleniem spowodowanym dyskryminacją Chińczyków Han, niuchronnie podkopywała stabilność państwa. Z czasem narastała też inflacja (skutek drukowania papierowego pieniądza) i wynikły z niej kryzys.
W różnych miejscach kraju co i rusz wybuchały powstania. Tworzono ruchy antymongolskie. Jednym z najpotężniejszych był ruch Czarnych Turbanów, zbudowany wokół eklektycznego konstruktu ideologicznego czerpiącego z mieszaniny różnych wierzeń. Powstawało wiele fanatycznych sekt buddyjskich, z których największą było zgromadzenie Białego Lotosu.
W roku 1356 wybuchło kolejne powstanie chłopskie. Dowodził nim mnich buddyjski Zhu Yuanzhang. Powstanie przewalało się przez kraj przez dwanaście lat. Jedna z bitew, której skutkiem było umocnienie się siły Zhu Yuanzhenga była bitwa na jeziorze Poyang.
W roku 1368 jego wojska zdobyły Pekin, a Zhu Yuanzhang ogłosił się pierwszym cesarzem dynastii Ming.
Poczet władców Dynastii Yuan
| |
Imię świątynne: Shìzǔ 世祖
Imię pośmiertne: nie stosowane ze względu na długość
Tytuł mongolski: Kublai Khan
Imię osobiste: Borjigin Kublai (孛兒只斤忽必烈 Bóérzhījīn Hūbìliè)
Czas panowania: 1260–1294
Ery panowania:
Zhōngtǒng (中統) 1260-1264
Zhìyuán (至元) 1264-1294
|
| |
Imię świątynne: Chéngzōng (成宗)
Imię pośmiertne: nie stosowane ze względu na długość
Tytuł mongolski: Temür Öljeytü Khân
Imię osobiste: Borjigin Temür (孛兒只斤鐵穆耳 Bóérzhījīn Tiěmù'ěr)
Czas panowania: 1294–1307
Ery panowania:
Yuánzhēn (元貞) 1295-1297
Dàdé (大德) 1297-1307
|
| |
Imię świątynne: Wǔzōng (武宗)
Imię pośmiertne:
Tytuł mongolski: Qayshan Gülük
Imię osobiste: Borjigin Qayshan (孛兒只斤海山 Bóérzhījīn Hǎishān)
Czas panowania: 1308–1311
Ery panowania:
Zhìdà (至大) 1308-1311 |
| |
Imię świątynne: Rénzōng (仁宗)
Imię pośmiertne:
Tytuł mongolski: Ayurparibhadra
Imię osobiste: Borjigin Ayurparibhadra (孛兒只斤愛育黎拔力八達 Bóérzhījīn Àiyùlíbálìbādá)
Czas panowania: 1311–1320
Ery panowania:
Huángqìng (皇慶) 1312-1313
Yányòu (延祐) 1314-1320
|
| |
Imię świątynne: Yīngzōng (英宗)
Imię pośmiertne:
Tytuł mongolski: Suddhipala Gege'en
Imię osobiste: Borjigin Suddhipala (孛兒只斤碩德八剌 Bóérzhījīn Shuòdébālá)
Czas panowania: 1321–1323
Ery panowania:
Zhìzhì (至治) 1321-1323 |
| |
Imię świątynne: nie przyznane
Imię pośmiertne: Tàidìng Dì (泰定帝)
Tytuł mongolski: Yesün-Temür
Imię osobiste: Borjigin Yesün-Temür (孛兒只斤也孫鐵木兒 Bóérzhījīn Yěsūntiěmùér)
Czas panowania: 1323–1328
Ery panowania:
Tàidìng (泰定) 1321-1328
Zhìhé (致和) 1328
|
| |
Imię świątynne: nie przyznane
Imię pośmiertne: Tiānshùn Dì (天順帝)
Tytuł mongolski: Arigaba
Imię osobiste: Borjigin Arigaba (孛兒只斤阿速吉八 Bóérzhījīn Āsùjíbā)
Czas panowania: 1328
Ery panowania:
Tiānshùn (天順) 1328 |
| |
Imię świątynne: Wénzōng (文宗)
Imię pośmiertne:
Tytuł mongolski: Jijaghatu Toq-Temür
Imię osobiste: Borjigin Toq-Temür (孛兒只斤圖帖睦爾 Bóérzhījīn Tútiěmùér)
Czas panowania: 1328–1329 i 1329–1332
Ery panowania:
Tiānlì (天曆) 1328-1330
Zhìshùn (至順) 1330-1332
|
| |
Imię świątynne: Míngzōng (明宗)
Imię pośmiertne:
Tytuł mongolski: Qoshila Qutuqtu
Imię osobiste: Borjigin Qoshila (孛兒只斤和世剌 Bóérzhījīn Héshìlà)
Czas panowania:1329
Ery panowania: brak |
| |
Imię świątynne: Níngzōng (寧宗)
Imię pośmiertne:
Tytuł mongolski: Irinchibal
Imię osobiste: Borjigin Irinchibal (孛兒只斤懿璘質班 Bóérzhījīn Yìlínzhìbān)
Czas panowania: 1332
Ery panowania:
Zhìshùn (至順) 1332 |
| |
Imię świątynne: Huìzōng (惠宗)
Imię pośmiertne: Shundi (順帝 Shùndì)
Tytuł mongolski: Toghan-Temür
Imię osobiste: Borjigin Toghan-Temür (孛兒只斤妥懽帖睦爾 Bóérzhījīn Tuǒhuān Tiěmùér)
Czas panowania: 1333–1370
Ery panowania:
Zhìshùn (至順) 1333
Yuántǒng (元統) 1333-1335
Zhìyuán (至元) 1335-1340
Zhìzhèng (至正) 1341-1368
Zhìyuán (至元) 1368-1370
|
