Przysłowia chińskie

powiedzenia, fragmenty wierszy
i sławne cytaty chińskie

   Język chiński pełen jest przypowieści, przenośni, fraz, które my, Europejczycy rozpoznajemy z wielkim trudem. Wiele powiedzeń Konfucjusza, Sunzi, Laozi i innych mędrców stało się elementami języka codziennego, które wtopiły się weń i stanowią jego nieodłączną część.
   Poznając język często natkniemy się na powiedzenie, które pozornie jest zwykłym idiomem, lecz tak naprawdę jest fragmentem jakiegoś dzieła, którego nazwy nawet wypowiadający je Chińczyk przytoczyć nie jest w stanie. W wielu wypadkach nie sposób jednoznacznie określić źródła powiedzenia. Dawni twórcy, a potem posiadacze-opiekunowie zwoju z dziełem często dodawali swoje komentarze, poprawiali dzieło i przepisywali je na nowo. Czasami dzieło potrafiło zaginąć (np. po słynnym paleniu ksiąg w czasach dynastii Qin) i było potem odtwarzane z pamięci. Zdarzają się więc sytuacje, w których jedno dzieło ma kilka wersji (np. Księga pieśni Shijing)
   Niezależnie od losów ważnych dzieł kanonicznych, przysłowia pochodzące z terenów chińskich to olbrzymia ilość powiedzeń, mądrości ludowych, opowiastek, przypowieści. Wiele z nich ma po kilka wariantów, które opuściwszy okolice swojego powstania rozwijały się i zmieniały znaczenie w miarę upływu czasu i oddalania się od swych źródeł.
  Poniżej garstka przysłów z różnych okresów i rejonów Chin .

滿招損 , 謙受益 ( 满招损 , 谦受益) Pycha przynosi zgubę, skromność i umiarkowanie [przynosi] korzyści.

 

__ "Zadaniem sieci jest złapanie ryb,    A kiedy ryby są złapane, sieć jest zapominana. Zadaniem potrzasku jest złapanie królika,    A gdy królik jest złapany – potrzask zostaje zapomniany. Zadaniem słów jest przenoszenie idei,    A gdy idee zostają uchwycone, słowa są zapominane. Gdzież mogę znaleźć tego, który zapomniał słów?   On jest tym, z którym chcę rozmawiać. – Zhuangzi (莊子), Prawdziwa księga południowego kwiatu, 26,12 "Wiecięż na ryby istnieje po to, aby łapać ryby; gdy się schwyta ryby, zapomina się o wieciężu. Sidła [na zające] istnieją po to, aby chwytać zające; gdy się schwyta zające, zapomina się o sidłach. Słowa istnieją po to, aby wyrażać myśli; gdy się wyrazi myśl, zapomina się o słowach. Gdzież [jednak] mogę znaleźć człowieka, który zapomniał o słowach i z którym [dlatego właśnie] mógłbym porozmawiać?” (Tłumaczenie Marcina Jacoby)

 

 

人不為己、天誅地滅 ( 人不为己、天诛地灭) Jeśli człowiek sam nie pilnuje siebie, Niebo i Ziemia zniszczy go; każdy niechaj pilnuje siebie, a złe duchy uciekną daleko.

 

天無絕人之路 (天无绝人之路) Niebo nigdy nie zamyka wszystkich drzwi.

知人知面不知心 Człowieka możesz znać długo z twarzy, ale nie z serca; możesz długo nie poznać jego prawdziwej natury.

 

一人得道、雞犬升天(一人得道、鸡犬升天) Kiedy człowiek kroczy drogą Środka, nawet jego zwierzęta wstępują do Nieba.

一步一脚印 Każdy krok zostawia ślad; pracuj wytrwale, a osiągniesz postępy.

一失足成千古恨 Mały błąd może stać się przyczyną ciągłego smutku; chwila nieuwagi staje się powodem żalu przez całe życie.

一言既出,駟馬難追(一言既出,驷马难追) Słowo raz wypowiedziane nie może być cofnięte nawet przez zaprzęg czterech koni; co zostało powiedziane, nie może być cofnięte.

 

 

不經一事, 不長一智 ( 不经一事, 不长一智) Nie osiągniesz umiejętności bez ćwiczeń; mądrość przychodzi wraz z doświadczeniem.

以子之矛,攻子之盾 Uderzyć własną włócznią we własną tarczę; pokonać kogoś jego własną bronią.

 

以我之長,攻敵之短 (以我之长,攻敌之短) Wykorzystać swoje silne punkty, by zaatakować słabe punkty przeciwnika.

 

不見棺材不落淚 ( 不见棺材不落泪) Nie uronić łzy zanim zobaczy się trumnę; nie dać się przekonać zanim nie zobaczy się złej prawdy lub dowodu.

 

見怪不怪, 其|怪自敗 ( 见怪不怪, 其|怪自敗) Spójrz bez strachu na rzecz budzącą strach, a ta straszność [sama] zniknie.

 

來者不善, 善者不來 ( 来者不善,善者不来) Ten, kto przyszedł, jest silny, inaczej by nie przyszedł; ten, kto przyszedł, przychodzi w złych intencjach, a z pewnością nie dla szerzenia miłosierdzia.

前事不忘, 後事之師 ( 前事不忘, 后事之师) Przeszłe zdarzenie, jeśli nie jest zapomniane, staje się drogowskazem w przyszłości.

天網灰灰,疏而不漏 (天网灰灰,疏而不漏) Sieć Niebios ma duże oka, lecz niczego nie przepuszcza; sprawiedliwość sięga daleko

 

無事不登三寶殿 ( 无事不登三宝殿) Nie przychodzić do świątyni na próżno; Modlić się tylko wtedy, gdy ma się jakiś problem.

心有餘而力不足 ( 心有余而力不足) Silny duch lecz słabe ciało; nie jest w stanie czegoś zrobić pomimo chęci.

知彼知己, 百戰不殆 ( 知彼知己, 百战不殆) Znaj wroga i samego siebie, a możesz stoczyć sto bitew nie odnosząc porażki. – Sunzi

無緣見面不相識 ( 无缘见面不相识) Jeśli nie było predestynacji, nawet jeśli dwoje się spotka, nie zaznajomi się.

 

 

千里知行, 始於足下 Podróż na tysiąc mil zaczyna się od pierwszego kroku.

 

好事不瞞人、瞞人沒好事 ( 好事不瞒人、瞒人没好事) Dobre uczynki (i ludzie) nikogo nie zwodzą (gdyż nie muszą). Ludzie którzy zwodzą, nie dokonują dobrych uczynków.