Dawna poezja chińska i najsłynniejsi chińscy poeci
W tradycyjnej chińskiej poezji można wyróżnić cztery gatunki:
- fu (賦)
- shi (詩)
- ci (詞)
- qu (曲)
Poezja Fu
W Chinach starożytnych powstał bardzo specyficzny gatunek poezji zwany fu. Gatunek ten został zapoczątkowany przez Qu Yuana (patrz niżej) i jego naśladowców.
|
fu (賦)
rodzaj gatunku poetyckiego, który wykształcił się w okresie starożytności.
|
|
|
Dosłownie to rodzaj poematu opisowego, którego natura przez nieregularną budowę i często dużą długość i brak ustalonego rytmu, zbliżona jest do prozy.
Problem z klasyfikacją wynika ze specyficznego chińskiego rozdziału prozy i poezji. Fu zaliczane są do wen, czyli utworów, które nie są melorecytowane - czyli właśnie do prozy.
Rytm poematu fu moż być zmienny, czym wydzielone są często części tekstu, które mogą opisywać zdarzenie (wtedy rytm jest krótszy) oraz wydarzenia uroczyste (rytm staje się dłuższy).
Księga pieśni
Jest to antologia najstarszej poezji chińskiej. Jej stworzenie przypisuje się Konfucjuszowi. Zbiór zawiera 305 utworów, które dzielą się na 160 pieśni ludowych, 74 pieśni okolicznościowych (śpiewanych w czasie rutuałów nadwornych), 40 hymnów i pieśni pochwalnych wobec przodków, bogów lub cesarza. Ich wymowa interpretowana jest przez komentatorów jako nośnik ducha konfucjańskiego.
Pierwszym utworem w zbiorze jest wiersz zaczynający się od słów 關關雎鳩.
關關雎鳩
| 關關雎鳩， |
在河之洲。 |
| |
|
| 窈宨淑女， |
君子好逑。 |
| |
|
| |
|
| 參差荇菜， |
左右流之。 |
| |
|
| 窈宨淑女， |
寤寐求之。 |
| |
|
| |
|
| 求之不得， |
寤寐思服。 |
| |
|
| 悠哉悠哉， |
輾轉反側。 |
| |
|
| |
|
| 參差荇菜， |
左右采之。 |
| |
|
| 窈宨淑女， |
琴瑟友之。 |
| |
|
| |
|
| 參差荇菜， |
左右芼之。 |
| |
|
| 窈宨淑女， |
鐘鼓樂之。 |
|
GUAN! GUAN! CRY THE FISH HAWKS
from Zhounan (The Odes of Zhou and the South)
Guan! Guan! Cry the fish hawks
on sandbars in the river:
a mild-mannered good girl,
fine match for the gentleman.
A ragged fringe is the floating-heart,
left and right we trail it:
that mild-mannered good girl,
awake, asleep, I search for her.
I search but cannot find her,
awake, asleep, thinking of her,
endlessly, endlessly,
turning, tossing from side to side.
A ragged fringe is the floating-heart,
left and right we pick it:
the mild-mannered good girl,
harp and lute make friends with her.
A ragged fringe is the floating-heart,
left and right we sort it:
the mild-mannered good girl,
bell and drum delight her. |
Więcej informacji o Księdze pieśni TUTAJ.
Okres starożytny oraz przed dynastią Tang
|
Qū Yuán (屈原)
ok. 340- ok. 278 p.n.e.
|
|
|
|
Táo Yuānmíng (陶淵明)
żył w latach 365-427
Tao Yuanming - jeden z najsławniejszych poetów chińskich, znany ze swej niechęci do życia dworskiego i urzędniczego. Autor słynnego eseju "Utopia" |
 |
|
Okres Dynastii Tang - Poezja okresu Tang
Trzysta pieśni dynastii Tang
To najsłynniejsza antologia poezji chińskiej.
Poeci okresu Tang:
|
Wang Wei (王維)
żył w latach 701--761
Jeden z "Czterech wielkich poetów okresu Tang", Żył w latach około 699-759. Wiódł pustelnicze życie wśród dzikiej przyrody. O jego poezjach trzy wieki później Sū Shì 蘇軾 (1036-1101) powiedział "poezja tak żywa/obrazowa, że czyta się jak obraz" (詩中有畫 畫中有詩). |
|
|
Li Bo (李白, wym. też Li Bai)
żył w latach 699-762
Li Bai to bodaj najsłynniejszy poeta chiński.
|
|
|
|
Du Fu (杜甫)
żył w latach 712-770
---
|
 |
|
|
Bai Juyi (白居易)
żył w latach 772-846
--
Bai Juyi w Wikipedii |
 |
|
|
Liu Zongyuan (柳宗元)
żył w latach 773 - 819
|
|
|
Poezja Ci czasów dynastii Song
Wiersze epoki Song to rodzaj poezji, który zaczął rozwijać się w środkowym okresie panowania wcześniejszej dynastii Tang. Szczyt rozwoju tej formy miał miejsce w czasie panowania dynastii Song.
Kompozcja wierszy jest nieregularna, jeden wers zawiera conajmniej 5 znaków. Często wiersze komponowano tak, aby pasowały do muzyki. Są więc ze swej natury poezją śpiewaną.
Wiersze dzielią się na krótkie, do 58 znaków (chiń. xiaoling, 小令 ), średnie (zhongdiao, 中調), oraz długie powyżej 91 znaków (changdiao, 長調).
|
Su Shi (蘇軾)
żył w latach 1037 – 1101
Si Shi to pisarz, poeta, artysta, kaligraf, aptekarz imąż stanu.
|
 |
|
Poezja qu
|
qu (曲)
rodzaj gatunku poetyckiego, który wykształcił się pod koniec dynastii Song.
|
|
|
Jest to typ poezji, który wykształcił się pod koniec panowania dynastii Song, jednak szczyt jego rozwoju przypada na panowanie mongolskiej dynastii Yuan.
Poeci okresu dynastii Ming
-
Jiao Yu ( 焦玉, poł. XIVw - pocz. XV w.)
Poeci okresu dynastii Qing
Połączenia zewnętrzne:
