Historia Chin

Sławne chińskie postacie historyczne:
naukowcy i artyści, wojskowi

Prehistoria     Shén nóng (神農) Znany też jako Cesarz Yan (炎帝), lub Cesarz pięciu zbóż ( 五穀先帝, Wǔgǔ xiāndì).    Shen nong (神農) to dosł boski rolnik, nazwany tak ze względu na to, że nauczył ludzi uprawy roli.   Yáo (堯) Legendarny cesarz Yao, rządzący około roku 2200 p.n.e.   Era przedimperialna (feudalna) Epoka Wiosen i Jesieni (Chūnqiū, 春秋) 722–481 p.n.e.   Sūnzǐ ok. 544–496 p.n.e. (孫子, ), właśc. Sun Wu 孫武 Autor najsłynniejszego traktatu wojskowego w historii Chin i świata. Imię Suna: Sunzi czyt. Sundzy to Mistrz Sun, czyli tytuł honorowy nadany w uznaniu jego zasług. W literaturze anglosaskiej stosuje się zapis Sun Tzu, Sun Tze. Pełne imię to Sun Wu (czyt. Sun Łu), co jest nawiskiem rodowym i oficjalnym imieniem mistrza. Konfucjusz (孔子) Zwany też mistrzem Kong Uznawany za największego mędrca Chin . Założyciel szkoły filozoficznej, zwanej konfucjanizmem.   Chéng Déchén (成得臣) ?–632, pierwszy minister państwa Chu i głównodowodzący jego armią Jeden z najzdolniejszych generałów Epoki Wiosen i Jesieni. Po jego śmierci władca konkurencyjnego państwa Jin miał powiedzieć: "Teraz na świecie nie ma człowieka, który napawałby mnie lękiem".

 

Okres Walczących Królestw

(Zhànguó, 戰國) 403–222 p.n.e.

 

Mengzi (孟子) Powszechnie znany jako Mencjusz, zwany mistrzem Meng. To jeden z najważniejszych interpretatorów nauk Konfucjusza

Zhuangzi (莊子) Znany także jako Zhuāng Zhōu (莊周) , a w literaturze anglojęzycznej jako Chuang Tzu. Przez wielu uważany za najsłynniejszego filozofa taoistycznego.

Qū Yuán (屈原) ok. 340–ok. 278 p.n.e. Słynny poeta patriota, którego rocznica śmierci celebrowana jest piątego dnia piątego miesiąca księżycowego festiwalem smoczych łodzi.

Hán Fēi (韓非) Zwany też jako Mistrz Han Fei (Hán Fēi zi). Założyciel szkoły legistów. Skazany na śmierć w 233 r. p.n.e.

 

Lǐ Sī (李斯) Współzałożyciel Legizmu; później minister na dworze państwa Qin.

 

Wczesna era imperialna
221 p.n.e.–220 n.e.

 

Dynastia Qin 秦, 221–207

zapis: Qin lub Ch'in, Qín –> China, Chiny

 

Shi Huangdì 始皇帝 Pierwszy cesarz Założyciel pierwszej dynastii cesarskiej. Lata panowania: 246–210 BC

 

Dynastia Han

206 p.n.e.–220 n.e.

 

Sīmǎ Qiān (司馬遷) żył w latach ok. 163–85 p.n.e Sima Qian – autor najsłynniejszego dzieła historycznego pt. Zapiski historyka Więcej o Sima Qianie tutaj.

 

Zhāng Qiān (張騫) ok. II w. pne Dyplomata słynny z sukcesów w misjach w Azji Środkowej.

 

Bān Gù (班固 ) dynastia Han Słynny historyk, autor Historii Dynastii Han. Syn innego słynnego historyka Ban Biao 班彪.

 

Wieki średnie 220–581 n.e.

 

Epoka Trzech Królestw

(三國 – Sān guó) 220 280

 

Cáo Cāo (曹操) 155–220 n.e. Cao Cao to słynny strateg dyplomata i mąż stanu na dworze Han. Przeciwstawiał się rosnącym w siłę lokalnym watażkom, których stutysięczną armię pokonał siłami zaledwie 20 tys. w słynnej bitwie pod Guandu.

 

Zhūgě Liàng (諸葛亮) 181–234 n.e. Zhuge Liang to wybitny strateg i dyplomata. W poszukiwaniu wiedzy prowadził pustelnicze życie w Longzhong, prow. Hubei. To on doradził Liu Bei połączenie sił z Sun Quan przeciw Cao Cao, czego rezultatem była zwycięska dla Liu Bei bitwa u Czerwonych Klifów.

Dynastia Jin

(晉 – Jìn) 265–420

 

Wáng Xīzhī (王羲之) 321–379 Najsłynniejszy wczesny mistrz kaligrafii

Gù Kǎizhī (顧愷之) 345–406 Słynny malarz okresu dynastii Jin.

Okres Szesnastu Królestw

(十六國 Shí liù guó) 304–439

Podział na północ i południe

(南北朝 – Nán bĕi cháo) 420–589

 

Táo Yuānmíng (陶淵明) żył w latach 365–427 Tao Yuanming – jeden z najsławniejszych poetów chińskich, znany ze swej niechęci do życia dworskiego i urzędniczego. Autor opowieści „Utopia” Więcej o Tao Yuanmingu tutaj.

 

Jiǎ Sīxié (賈思勰) słynny agronom z Północnego Wei Jego dzieło 齊民要術 (dosł. Umiejętności niezbędne ludowi) była gigantycznym krokiem naprzód na polu produkcji żywności.

 

Lì Dàoyuán (酈道元) (469 lub 427–527n.e.) słynny geograf z Północnego Wei Dzięki uporczywej pracy stworzył swój Komentarz do klasyka rzek - almanach geograficzny systematyzujący wiedzę o geografii terenów chińskich i opisujący 1252 rzeki..

 

Yán Zhītuī (顏之推) (531–591) słynny erudyta Stworzył słynny, popularny do dziś podręcznik Porady rodu Yan (顏氏家訓).

 

Zǔ Chōngzhī (祖沖之) (429–500) słynny matematyk Obliczył przybliżoną wartość pi π, na wartość 3.1415926 and 3.1415927 - dopiero po tysiącu lat dokonano dokładniejszego wyliczenia. Wyznaczył również dokładne miary czasu do celów badań astronomicznych.

Druga era cesarska
581–907

 

Dynastia Sui

(Suí 隋)

 

Yáng Dì (煬帝) Czas panowania: 605–617 Cesarz Dynastii Sui. Ukończył budowę Wielkiego Kanału

 

Hán Qínhǔ (韓擒虎) 538–592 Generał słynący z uczciwości i skłonności do mówienia wprost. Podporządkował dynastii Sui kilka pomniejszych królestw, przyczyniając się do zbudowania potęgi Dynastii Sui.

 

Dynastia Tang

(Táng 唐) 618–907

 

Wǔ Zétiān (武則天) Cesarzowa Wu, 624-705 Pierwsza kobieta cesarz. Więcej o Wu Zetian tutaj.

 

Xuán Zàng (玄奘) mnich buddyjski znany także jako San Zang lub Tripitaka. Odbył on podróż do Indii w latach 629 –645, powracając z wieloma pismami buddyjskimi, z których wiele osobiście przetłumaczył. Więcej o Xuanzangu tutaj.

 

Chéng Yǎojīn (程咬金) generał dynastii Tang, 589–665 Pochodzący z prostego ludu generał słynący ze skłonności do płatania figli i humoru. W utworach literackich często przedstawiany jako klown.

 

Okres pięciu dynastii północnych

五代 Wŭ dài) 907 960

oraz Dziesięciu państw na południu

(十國 – Shí guó) 902 979

Féng Dào (馮道) urzędnik, 882–954 Uznawany za wynalazcę masowego druku w Chinach. Zarządził druk ksiąg konfucjańskich za pomocą ruchomych drewnianych czcionek. Innowator w dziedzinie zastosowania druku do propagandy i polityki.

 

Trzecia era cesarska
960–1367

 

Dynastia Song

(Sòng 宋) 960–1279

D. Północna Bĕi sòng 北宋 960–1127,
D. Południowa Nán sòng 南宋 1127–1279

 

Zhu Xi (朱熹 Zhū Xī) znany także jako Miztrz Zhu (朱子, Zhū Zǐ), 1030–1100 Filozof uznawany za twórcę neokonfucjanizmu Więcej o Zhu Xi tutaj.

 

Liao (遼 – Liáo) 947–1202

Dynastia Wschodnia 東遼 947–1125 , Dynastia Zachodnia 西遼 1125–1201

Xī xià 西夏

1032–1227

Jin 金

1115–1234

Yuan

元 1277–1367

Guō Shǒujìng (郭守敬) astronom, inzynier i matematyk 1231–1316 Wynalazca licznych instrumentów astronomicznych, twórca kalendarza, który dokładnością dorównuje gregoriańskiemu (授時曆, 26 sekund przesunięcia względem ruchu Ziemi.)

 

Okres nowoczesny
1368 do 1911

Ming

明 1368–1644

 

Zheng He (鄭和) (1371–1435) dowódca ekspedycji morskich . Odbył łącznie siedem podróży, docierając m. in. do wschodnich wybrzeży Afryki. Więcej o wyprawach Zheng He tutaj.

Qing

清 1644–1911

 

 

Wáng Yángmíng (王陽明) 1472–1529 Filozof który przeciwstawił się „wnikaniu w naturę rzeczy” filozofa Zhu Xi.

 

Okres postimperialny:
1911–

Republika Chińska

Zhōng huá mín guó 中華民國 1912–?

 

Sūn Yìxiān (孫逸仙) PL Sun Jat-sen, ang. Sun Yat-sen, imię z domu Sūn Zhōngshān (孫中山) . Polityk, założyciel Guomindang (GMD, Partii Narodowej), pierwsze prezydent Republiki Chińskiej

Chińska Republika Ludowa

(中華人民共和國 – Zhōng huá rén mín gòng hé guó)1949–?

 

Máo Zédōng (毛澤東) in. Przewodniczący Mao; 1893–1971 Założyciel i przywódca Chińskiej Partii Komunistycznej.

 

 

Przeszukaj portal

Przeszukaj portal Chiny.pl:

 Chiny.pl chiny