Dynastia Jin

Jīn cháo 金 Dynastia Jin 1115–1234

Ustanowienie państwa Jin

   Dynastia ta została założona przez Dżurdżenów (nǚzhēn 女真), którzy obaliwszy dynastię Liang (907–1125 Liáo Cháo遼朝) założyli własne państwo. W przyszłości Dżurdżeni odtworzą dynastę Jin pod nazwą Późniejsze Jin (1616–1636) i w roku 1635 zostaną nazwani Mandżurami przez swojego władcę Hong Taiji (syna Nurhaqi, założyciela dynastii Qing, która będzie władać całymi Chinami od 1644 roku.
    Tymczasem w XII wieku ich państwo zajmowało tereny wydarte Kitanom, zepchniętym na zachód w kierunku Azji Środkowej. Po umocnieniu swojej władzy władca Wanyan Aguda rozpoczął podbój chińskiej Dynastii Song. Kampanię przerwała śmierć władcy i następująca po niej walka o sukcesję. Mimo problemów wewnętrznych państwo Jin zdołało jeszcze w roku 1126 zdobyć stolicę Song - miasto Kaifeng.

Państwo Jin

   Stolicą państwa Jin był Yanjing (Yānjīng 燕京, obecnie Pekin). Na zdobyte od dynastii Song tereny Chińskie przeniosło się ok, 1,5 miliona Dżurdżenów, którzy szybki ulegali sinizacji w otoczeniu rządzonych przez siebie 30 milionów rdzennych Chińczyków. Proces ten postępował szybko mimo zakazu małżeństw arystokracji Dżurdżeńskiej, który zniesiono w 1191 roku.

Upadek państwa Jin

   Choć Dżurdżeni przejęli technologie wojenne od swoich wrogów Songów, ich państwo uległo naporowi Mongolskiemu. Pierwsza kampania Dżyngis-chana rozpoczęła się w 1211 roku. Jin utraciło wtedy swoją wschodnią stolicę Datong. Dwa lata później Mongołowie oblężyli Zhongdu (dosł. Środkowa Stolica, obecnie Pekin). Zawarto pokój, który pozwolił uratować miasto przed utratą.
  W następnym okresie państwo Jin toczyło walkę na dwa fronty: z Mongołami na północy i z Południową Dynastią Song na południu. Walka na dwa fronty wyczerpała zasoby i siły wojenne kraju. Ostateczną klęskę odsunęła nieco śmierć Dżyngis-chana w 1227 roku. Jednak już pięć lat później Mongołowie w sojuszu z Songami ponownie zaatakowani Jin. W roku 1233 stolica Jin - miasto Kaifeng - została zdobyta i złupiona przez połączone sojuszem wojska Songów i Mongołów. Choć cesarz Aizong (imię dżurdżeńskie Wanyan Shouxu) zdołał uciec ze stolicy, to nie przedłużyło to bardzo jego życia - następnego roku aby uniknąć pojmania żywcem popełnił samobójstwo. Tym samym istnienie państwa Jin dobiegło końca.

 

Poczet władców Jin

	Imię pośmiertne: Yīng gān xīng yùn zhāo dé dìng gōng rén míng zhuāng xiào dàshèng wǔ yuán huángdì 應乾興運昭德定功仁明莊孝大聖武元皇帝 Imię świątynne: Tàizǔ 太祖 Imię osobiste: Wányán Āgǔdǎ 完顏阿骨打 lub Wányán Min 完顏旻 Czas panowania: 1115–1123 Ery panowania:    Shōuguó (收國, 1115–1116)    Tiānfǔ (天輔, 1117–1123)
	Imię pośmiertne: Tǐ yuán yìngyùn shìdé zhāo gōng zhé huì rén shèng wén liè huángdì 體元應運世德昭功哲惠仁聖文烈皇帝 Imię świątynne: Tàizōng 太宗 Imię osobiste: Wányán Wúqǐmǎi 完顏吳乞買 lub Wányán Shèng 完顏晟 Czas panowania: 1123–1135 Ery panowania:    Tiānhuì (天會, 1123–1135)
	Imię pośmiertne: brak Imię świątynne: Xīzōng 熙宗 Imię osobiste: Wányán Hélá 完顏合剌 lub Wányán Dǎn 完顏亶 Czas panowania: 1135–1149 Ery panowania:    Tiānhuì (天會, 1135–1138)    Tiānjuàn (天眷, 1138–1141)    Huángtǒng (皇統, 1141–1149)
	Imię pośmiertne: Hǎilíngwáng 海陵王 Imię świątynne: brak Imię osobiste: Wányán Dígǔnǎi 完顏迪古乃 lub Wányán Liàng 完顏亮 Czas panowania: 1149–1161 Ery panowania:   Tiāndé (天德, 1149–1153)    Zhènyuán (貞元, 1153–1156)    Zhènglóng (正隆, 1156–1161)
	Imię pośmiertne: Guāng tiān xīng yùn wéndé wǔgōng shèngmíng rén xiào huángdì 光天興運文德武功聖明仁孝皇帝 Imię świątynne: Shìzōng 世宗 Imię osobiste: Wányán Wūlù 完顏烏祿 lub Wányán Yōng 完顏雍 Czas panowania: 1161–1189 Ery panowania:    Dàdìng (大定, 1161–1189)
	Imię pośmiertne: Guāng tiān xīng yùn wéndé wǔgōng shèngmíng rén xiào huángdì 光天興運文德武功聖明仁孝皇帝 Imię świątynne: Zhāngzōng 章宗 Imię osobiste: Wányán Jǐng 完顏璟 Czas panowania: 1189–1208 Ery panowania:    Míngchāng 明昌 1190–1196    Chéng'ān 承安 1196–1200    Tàihé 泰和 1200–1208
	Imię pośmiertne: Wèishàowáng 衛紹王 (lub Wèiwáng 衛王) Imię świątynne: brak Imię osobiste: Wányán Yǒngjì 完顏永濟 Czas panowania: 1208–1213 Ery panowania:    Dà'ān 大安 1209-1212    Chóngqìng 崇慶 1212-1213    Zhìníng 至寧 1213
	Imię pośmiertne: Jì tiān xīng tǒng shù dào qín rén yīngwǔ shèng xiào huángdì 繼天興統述道勤仁英武聖孝皇帝 Imię świątynne: Xuānzōng 宣宗 Imię osobiste: Wányán Xún 完顏珣 Czas panowania: 1213–1224 Ery panowania:    Zhēnyòu 貞祐 1213-1217    Xīngdìng 興定 1217-1222    Yuánguāng 元光 1222-1224
	Imię pośmiertne: Āi zōng jìng tiān dé yùn zhōng wén jìng wǔ tiān shèng liè xiào zhuāng huángdì mǐn huángdì 哀宗敬天德運忠文靖武天聖烈孝莊 皇帝閔皇帝 Imię świątynne: Āizōng 哀宗 Imię osobiste: Wányán Shǒuxù 完顏守緒 Czas panowania: 1224–1234 Ery panowania: Zhèngdà 正大 1224-1232    Kāixīng 開興 1232    Tiānxīng 天興 1232-1234
	Imię pośmiertne: Mòdì 末帝 Imię świątynne: nie przyznane Imię osobiste: Wányán Chénglín 完顏承麟 Czas panowania: 1234 Ery panowania: brak